In navolging van het eerste stuk dat ging over de aanpassingen voor het aardbevingsbestendiger maken van het Groninger Forum volgt hier nog een tweede stuk over de brandveiligheid van het gebouw en hoe dit bepaald wordt. Brandweer Groningen geeft de volgende uitleg met betrekking tot het bouwbesluit, de NPR (Nederlandse Praktijkrichtlijn)  en de NEN.

Forum2Het bouwbesluit

Onder het bouwbesluit verstaan we de regelgeving in Nederland om te bouwen. Om aan te tonen dat je voldoet aan het bouwbesluit kun je een norm toepassen. In het geval van het Forum is dit de NEN-norm 6089. De NPR is een rekentool en daarmee een hulpmiddel om aan de tonen dat je voldoet aan de gestelde NEN-norm.

Brandveiligheid als onderdeel binnen het bouwbesluit

Op welke manier voldoet het Forum aan de eisen die het bouwbesluit stelt?

Het bouwbesluit kent een functionele eis en een prestatie-eis. Een voorbeeld van een functionele eis is het beheersbaar houden van brand. De prestatie-eis schrijft voor dat een compartiment waarin de brand woedt niet groter mag zijn dan 1000m2. Voldoet de prestatie eis, voldoe je ook automatische aan de functionele eis. Het bouwbesluit kent daarnaast ook nog een gelijkwaardigheidsbepaling, op een gelijkwaardige manier voldoen aan de functionele eis van het beheersbaar houden van brand, dat kan bijvoorbeeld door andere oplossingen te bieden, waardoor het gebouw qua compartimentering bijvoorbeeld een x aantal keer zo veel oppervlakte mag hebben. In het geval van het Forum wordt de 1000m2 overschreden maar wordt er d.m.v. een sprinkler-installatie voldaan aan de eisen.

Ontvluchten van het gebouw

Kunnen bezoekers binnen de gestelde tijd in het bouwbesluit (1 minuut) of de gestelde tijd volgens de NEN-norm (1,5 minuut) het Forum ontvluchten?

Men moet aantonen dat het gebouw geschikt is voor het aantal mensen dat de eigenaar er gelijktijdig in wil hebben. Die mensen moeten binnen een bepaalde tijd het gebouw kunnen ontvluchten. De opvang- en doorstroomcapaciteit kan berekend worden door middel van de NEN 6089 met behulp van de rekentool NPR 6080.

Het bouwbesluit 2003 waar het Groninger Forum op getoetst is, kent rekenregels die een bepaalde marge hanteren. Dat gaat bijvoorbeeld om het aantal mensen dat je kunt laten ontvluchten door een meter uitgang. Dit moet volgens het bouwbesluit binnen een minuut. De marge ligt tussen 90 en 135 mensen per meter uitgangsbreedte. Omdat je in die berekening niet precies weet hoeveel mensen er in de ruimte zijn (90 of 135 of een aantal daar tussenin) ga je ervan uit dat alle mensen binnen een minuut de ruimte moeten kunnen verlaten. De norm gaat uit van een andere berekening zonder marge, namelijk van 90 mensen per meter per anderhalve minuut. Het bouwbesluit geeft de berekening op basis van uitgangen en de NPR voor het aantal personen. Het Forum voldoet in beide gevallen aan de gestelde eisen.

Het ingenieursbureau DGMR heeft deze berekening gemaakt voor het ontwerp van het Forum. Er wordt dan berekend hoe lang het duurt alvorens iedereen in het trappenhuis is en daarna naar buiten kan.

In eerste instantie wordt op basis van het bouwbesluit (1 minuut) beoordeeld of iedere ruimte in het gebouw op zich beschikt over voldoende vluchtmogelijkheden. Hierbij wordt dan nog geen rekening gehouden met het feit dat bij een ontruiming alle ruimten gelijktijdig gebruik gaan maken van het trappenhuis. Het Forum is ook aan deze 1 minuut bepaling getoetst en voldoet daaraan.

Vervolgens is met behulp van de NEN 6089 beoordeeld of het gehele gebouw binnen de gestelde tijd kan worden ontruimd. In het geval van het Forum is door de berekening aangetoond dat er nog mensen te lang moeten wachten alvorens zij het vluchttrappenhuis kunnen betreden. Uitgangspunten zijn daarbij dat het gehele gebouw binnen een half uur moet zijn ontruimd en iedere ruimte afzonderlijk binnen anderhalve minuut.

Bij de eerste check bleek het Forum dus niet te voldoen aan de maximale ontvluchtingstijd. Daarom heeft men in de bouwplannen voor het trappenhuis een ruimte opgenomen die beschermend is. Daar kunnen de overige mensen wachten tot het trappenhuis beschikbaar is. Dat mag zelfs enkele minuten duren omdat de ruimte waar men wordt opgevangen voldoende beschermt. De rekentool neemt dit niet mee in de berekening. De berekening toont alleen aan dat je die ruimte moet hebben, niet hoeveel extra tijd er aan de vluchttijd toegevoegd mag worden wanneer die ruimte aanwezig is.

Hoe zit het bij het ontvluchten van de begane grond? In het oorspronkelijke plan waren 3 deuren opgenomen, in het aangepaste ontwerp 2. Gaat dit niet ten koste van de ontvluchtingstijd?

In het nieuwe, aangepaste bouwontwerp is te zien dat er één van de drie deuren is weggehaald op de benedenverdieping om zo de betonkern een stevigere constructie te geven (zie vorig stuk over GF). De berekening van DGMR heeft aangetoond hoeveel tijd het kost voor mensen om via het trappenhuis te vluchten, van de eerste tot de bovenste verdieping. De mensen op de begane grond maken geen gebruik van het trappenhuis voor het ontvluchten en worden niet meegerekend. Daarvoor geldt gewoon weer het bouwbesluit (90 tot 135 over 1 minuut). Daarbij is er ook in het oorspronkelijke rapport rekening gehouden met 1 vluchtdeur. Dat is niet veranderd.

Het bouwbesluit geeft uiteindelijk ook aan in hoeveel tijd het hele gebouw leeg moet zijn, dat kan bijvoorbeeld een kwartier zijn, twintig minuten, of een half uur. Dat hangt maar net af van de veiligheid van het trappenhuis. Het Groninger Forum heeft een brandwerend trappenhuis, een beschermend voorportaal en een sprinklerinstallatie door het hele gebouw. Er mag dus bij het Groninger Forum in totaal een half uur over de ontruiming gedaan worden. Hier wordt aan voldaan.

Waarom zijn er meerdere rapporten gemaakt door het adviesbureau DGMR?

Een adviesbureau maakt in opdracht van de ontwerper/bouwer/initiatiefnemer een brandbeveiligingsconcept (rapport) om uitgangspunten te definiëren voor het ontwerp. Het bureau doet dit op basis van de op dat moment beschikbare gegevens. Wanneer in de loop van het ontwerpproces wijzigingen worden doorgevoerd, moet ook het adviesbureau zijn rapport daarop aanpassen totdat een definitief ontwerp klaar is. Daarna wordt over het algemeen overgegaan tot het aanvragen van een bouwvergunning (omgevingsvergunning, activiteit bouwen). De architect kan nog besluiten aanpassingen door te voeren en laat er weer een berekening op los, het tweede rapport. Maar dat zijn dan ontwerpaanpassingen en heeft niet specifiek met de brandveiligheid te maken.